تبلیغات
باشگاه خبرنگاران نوجوان خوی - ساختار معماری سنتی ساختمان قدیم شهرداری خوی
اخبار روز اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دارالصفاء خوی و اخبار ایران و جهان و اخبار فناوری اطلاعات
 
آخرین مطالب
 
پیوندهای روزانه
ساختار معماری سنتی ساختمان قدیم شهرداری خوی
ساختار معماری سنتی ساختمان قدیم شهرداری خوی

ساختار معماری سنتی ساختمان قدیم شهرداری خوی / رضا بایرام زاده

ساختمان شهرداری مابین خیابانهای شریعتی و صمدزاده و در جنب شمالی حیاط مسجد سیدالشهداء(ع) واقع شده است. تاریخ احداث ساختمان، بنابر نوشته كتیبه ای كه بر سر در ورودی شرقی از خیابان نصب شده است. مربوط به1312 هجری شمسی می باشد كه به گمان مردم معماران شخصی به نام »توانا« بوده كه شخصیتی بسیار فداكارانه داشته است. احتمال قوی این ساختمان قبلاً با نمای آجری كاربری داشته یعنی تاریخی كه روی كتیبه گذاشته شده تاریخ گچبری است نه تاریخ خود ساخت بنا.

چون در زیر گچبری كه مورد بازسازی قرار گرفته بعد از ریختن گچبریها كاملاً نمای آجری از زیر گچها بیرون آمده بود و با عقل و منطق نیز همخوانی ندارد كه دو نما و دو هزینه در ساختمان باشد. لازم به ذكر است كه با توجه به نقوش گیاهی و طرحهای نزئینی غربی و یونانی و رومی كه در ساختمان به كار رفته است بنا، مربوط به اواخر دورة قاجاریه می باشد. بنا از دو نوع ستون، كه تأثیر گرفته از ستونهای مربوط به رومیان و دورة هندسی یونان باستان می شود و به نامهای ستونهای كورنتی (corinthian) و مختلط (composite) می باشند، هستند. سر ستون كورنتی كه در سده ی چهارم قبل از میلاد توسط یونانیان رواج یافت سر ستونی گلدانی شكل عمیقِ تضمین شده با برگ كنگری ها، و یك تاوه ی با وجوه محدب می باشد و سرستون مختلط كه به ویژه از زمان شروع رنسانس رونق یافت، ولی در اصل توسط رومیان باستان پایه گذاری شده است. این نوع سرستون تركیبی از چهار توماری سرستون ایونیایی (Ionic) قرار گرفته به صورت قطری روی یك گلدانی سرستونی از برگ كنگری های كورنتی می باشد. از طرفی در بالای سرستونهای مختلط تزئیناتی با مستطیل هایی با عرض مقعر كه تركیبی با دایره دارند، دیده می شود. ستونهای مختلط در نمای تراس جنوب شرقی بنا و ستونهای كورنتی در نمای تراس غربی و نیز در داخل بنا بكار رفته اند. همچنین در بنای تاریخی شهرداری از قوسهای تزئینی مانند »قوس دسته بندی یا بیضی«، »قوس دسته بندی دو كانون«، »قوس ثلثل دایره با ماهیچه« یا »قوس حلقوی«، »قوس نیمدایره«، »قوس كمانی« و »قوس نیمه بیضی با گلویی« كار شده است كه قوسهای »دسته بندی دو كانون، حلقوی، نیمدایره، نیمه بیضی باگلویی« در بالای طبقه اول به عنوان قوس نما و قوس »كمانی« در داخل ساختمان و قوسهای »تعل اسبی، نیمدایره و نیمه بیضی باگلویی كُند« در نمای تراس جنوب شرقی بنا در بالای سرستونهای مختلط بكار رفته اند كه حالت تزئین دارند و باری را تحمل نمی كنند. در ضمن در قوس سر در ورودی شرقی به حیاط از خیابان نیز از »قوس نیمه بیضی باگلویی« استفاده شده كه در طرفین این قوس از دو ستون سنگی به سبك كورنتی با پایه های6 ضلعی كه دارای سرستونهایی با برگ كنگری به صورت برجسته كنده كاری شده اند، وجود دارند.

باید یادآور شد كه قوسهای بنای اولیة در و پنجره زیرزمین ساختمان شهرداری از قوس كمانی كه از سنگ بازالت پوشیده شده است، بودند (با توجه به عكسهای باقی مانده از سال1318 تا1320 ه.ش). قوس كمانی از دسته قوسهای تزیینی است. از این قوس بیشتر در پوشش نعل درگاههای در و پنجره استفاده می شود. قوس كمانی در بناهای دوران اخیر از زمان قاجار تاكنون بسیار مورد استفاده قرار گرفته است. ولی با توجه به اینكه در سالهای گذشته روی بنا كارهای مرمتی انجام گرفته و بازسازی شده اثری از قوسهای كمانی بنای اولیه باقی نمانده بود ولی اخیراً مرمتهایی كه روی بنا صورت گرفته و هنوز هم ادامه دارد قوسهای قسمتهای بازشوی زیرزمین احیاء گردیده اند. اما نوع قوسهایی كه بعد از مرمت كار شده اند چفدهای نیمدایره و نعل اسبی هستند كه در پنجره های كم عرض از قوس نیمدایره و در پنجره های كمی عریض تر از قوس نعل اسبی استفاده شده است كه معمار در ساخت این چفدها یا قوسها از »طاق رومی« استفاده كرده است یعنی اینكه در مقطع عمودی و از منظر روبرو به صورت نره دیده می شود و در مقطع افقی به صورت كامل آن نمایان هستند حالی كه در پشت طاق های رومی كه پس از مرمت ایجاد شده اند قوسها به صورت طاق صفر بی یا پَر ساخته شده اند.

قوس نیمدایره هم تزیین و هم نیمه باربر است. این قوس به علت وجود كمان كوچك در ناحیه زیر و كمان بزرگ در ناحیه بالای قوس بند رجها مانند گوه خواهد بود و ضخامت بند در ناحیه قالب و كمان زیری برابر یك سوم ضخامت بند در ناحیه كمان بالایی می باشد. چون دور كمان این قوس به مراتب بیش از دور كمان نعل اسبی می باشد به همان نسبت هم ضخامت بندها فرق می كند. امروزه از قوس نعل اسبی به علت دارا بودن دور زیاد باربر است و به علاوه از آن در نماسازی و تزیین بنا استفاده می شود و نیز در زیرزمینهای طویل و عریض مثل زیرزمین ساختمان شهرداری كه تمام قسمت زیرین بنا را در برگرفته است. استفاده از این نوع قوس (نعل اسبی)، قوس مناسبی می باشد.

یكی از موارد مهمی كه باید درباره ساختمان شهرداری متذكر شد پوشش پشت بام بنا می باشد كه از دو نوع پوشش استفاده شده است یكی به صورت پوشش مسطح شیب دار (خرك پوش به روش خرپای غربی) و دیگری به نحوة گنبددار می باشد كه نیمة طولی غربی پشت بام به روش پوشش شیروانی می باشد و نیز در دو جهت شمال شرقی و جنوب شرقی در نیمة طولی شرقی پشت بام دو گنبد كه قوس آنها نزدیك به قوس هلوچین یا بیزكُند می باشند و خیزی نزدیك به دایره دارد، استفاده شده است كه احتمالاً از ورق گالوانیزه پوشیده شده اند.

از موارد مهم دیگر دربارة این بنا نقوش تزیینی بكار رفته در بنا می باشد نقشی كه در بلندترین قسمت سر در ورودی شرقی بنا قرار گرفته یك شاخه گل دسته بندی شده در میان دو بند حلزونی ضخیم با نقش پیچك در انتهای اسپیرال به صورت قرینه سازی انعكاس می باشد. در پایین این شاخه گل ساعتی داخل حلقة دایره ای محصور شده است و فضای اطراف این قسمت با مستطیل های برجستة گچبری شده كه بوسیلة بندهایی كه دارای زمینه ایی سیاه رنگ هستند نمایان شده اند. فرم كلی بالای سر در ورودی شبیه یك تاج یا كلاه می باشد. بعد از شكل كلاه مانند بالای سر در ورودی شرقی بنا به لبة رخبام می رسیم كه با هفت طبقة گیلویی (حدفاصل مزیّن بین سقف از داخل یا لبة رخبام از بیرون بنا و دیوار) با فواصل مختلف روبرو می شویم كه تمام دور تا دور بنا را در برگرفته است. در پایین گیلوئی های تزیینی در وسط سر در ورودی سر شیری كه از روبرو نقش شده داخل دایره ای محاط گردیده كه بالای آن دو برگ از نوع نقوش ختایی به صورت متقارن دیده می شود. شیر همچنانكه در فرهنگ مصوّر نمادهای سنتی آمده است نماد عظمت؛ قدرت؛ دلیری؛ شهامت اخلاقی؛ خورشید و جنگ و ...

می باشد از طرفی چون این بنا در گذشته جزء ساختمانهای حكومتی شمرده می شده و از دوران باستان نیز شیران نگهبانان نمادین قصرها و آرامگاهها بودند و تصور می رفت درنده خویی آنها موجب دور كردن تأثیرات زیان آور می شد به همین خاطر از این نوع نقوش حیوانی در ساختمانهای سلطنتی و حكومتی در دوره های مختلف استفاده می كردند. در دو طرف نقش سرشیر در قسمت لچكی ها كه دارای زمینة سیاه رنگ می باشند نقوش گل و گیاه و بسته بندی شده كه به صورت قرینة انعكاسی می باشند نقش شده اند. قوسی كه برای طاق و تویزه (لنگه طاق) بالای در ورودی شرقی بكار رفته از نوع قوس شلغمی كُند (پیازی) می باشد كه در زیر تبعرة (ضخامت) تویزه نقوش هندسی به روش قرینة انتقالی ایجاد شده اند. پاكارقوس پیازی نیز روی نیم ستونهایی كه با بدنة ساختمان تركیب شده اند نشسته است. در مابین دوگیلوئی (گلوئی) بالای پنجره ها كه دارای زمینة سیاه رنگ می باشند نقوش گل و گیاه ختایی كه تركیبی از4 گل در وسط و12 برگ چسبیده در اطراف آن و در بعضی قسمتها1 گل در وسط و8 برگ متصل در پیرامون آن می باشند و میان آنها نیز یك بند توماری ضخیم تزیینی كه به صورت گچبری برهشته (گچبری با برجستگی خیلی زیاد) كار شده است به روش ریتمیك تكرار شده اند. وجود ریتم در هر یك از عناصر بصری می تواند احساسی از حركت را به ببیننده منتقل كند كه در تمام نقوش بكار رفته در این بنا می توانیم این عنصر بصری را مشاهده كنیم. طرحهایی كه در بالای پنجره داخل قوس نماهای ساختمان كار شده اند چهار گونه فرم نقوش مختلف دیده می شوند كه می توان از گل، برگ و غنچه، انواع ساقة گلها و انگور با نقوش ختایی و چند مورد اسلیمی و خورشید را مشاهده كرد. در ضمن لازم به ذكر است كه تمام نقوش گچبری كه در ساختمان بكار رفته اند به شیوة گچبری برهشته كار شده اند. این بنا در فهرست آثار تاریخی به شمارة2393 به ثبت رسیده است.

منبع: هفته نامه اورین خوی




مرتبط با: اخبار شهری ,
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
great site جمعه 2 شهریور 1397 06:05 ق.ظ
I was curious if you ever thought of changing the layout of
your website? Its very well written; I love what youve got to say.
But maybe you could a little more in the way of content so people could connect with
it better. Youve got an awful lot of text for only having one or two images.
Maybe you could space it out better?
website جمعه 19 مرداد 1397 11:51 ق.ظ
Hello, of course this paragraph is truly fastidious and I have learned lot of things from it regarding blogging.
thanks.
Gabrielle سه شنبه 16 مرداد 1397 09:51 ب.ظ
Thank you for the auspicious writeup. It in fact
was a amusement account it. Look advanced to more added
agreeable from you! However, how can we communicate?
bostonglobe.com یکشنبه 23 اردیبهشت 1397 11:47 ب.ظ
Ι have recently started a ԝeb site, the information you provide
on thiis sitre has һeⅼped me tremendousⅼү. Thanks for
all off your timе & work. "Show me the man who keeps his house in hand, He's fit for public authority." by Sopһocleѕ.
Bungling Ben دوشنبه 20 فروردین 1397 06:08 ب.ظ
Countrywomen: Hi. I've currently read the hub.
http://sorucevap.anneleryaziyor.com دوشنبه 20 فروردین 1397 08:52 ق.ظ
In planning a method for your enterprise, make sure that you begin your online business from home and make investments a little bit money initially.
Robert's Blow Boy شنبه 18 فروردین 1397 04:40 ق.ظ
The kids adored describing it to their instructor,
and there is no better option to review one thing than to teach it to another person. Win-win!
Robert's Blow Boy شنبه 18 فروردین 1397 04:33 ق.ظ
Read this guide to fundamental terms and definitions.
garciniacambogiapremium.net جمعه 17 فروردین 1397 09:25 ب.ظ
Have been taking little over a month.
joma jewellery in chester پنجشنبه 16 فروردین 1397 05:51 ق.ظ
This article explains every little thing it's essential to learn about necklaces constructed
from gold, silver, diamonds, and pearls.
Robert's Blow Boy چهارشنبه 15 فروردین 1397 08:26 ب.ظ
Now, i'm up to now behind I will never ever die.
Rubin چهارشنبه 15 فروردین 1397 02:25 ب.ظ
It's no mystery that the per unit value of 1 gram gold bullion bar is
higher than the 100 gram gold bullion bars.
lipo g3 garcinia cambogia reviews dr oz دوشنبه 13 فروردین 1397 08:13 ب.ظ
Have actually been taking little over a month.
Bungling Ben دوشنبه 13 فروردین 1397 05:38 ب.ظ
Methods business compete to get a competitive edge over their competitors.
garcinia cambogia extract gnc 50 hca دوشنبه 13 فروردین 1397 05:25 ب.ظ
Have actually been taking little over a month.
http://138.68.234.90 دوشنبه 13 فروردین 1397 11:53 ق.ظ
The results are solely moderately accurate. Precise results should not
potential due to the metallic layers and plating.
ebay joma jewellery دوشنبه 13 فروردین 1397 11:16 ق.ظ
Champa kali can be a type of necklace with pieces resembling buds of flower Champa.
One outfit, one membership - that's all.
What makes you grow taller during puberty? شنبه 1 مهر 1396 07:05 ب.ظ
Heya i am for the first time here. I came across this board and I
find It really useful & it helped me out much. I hope to give
something back and help others like you aided me.
feet problems شنبه 18 شهریور 1396 03:32 ق.ظ
Great blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere?
A theme like yours with a few simple tweeks would really make my blog stand out.
Please let me know where you got your theme. Thanks
What causes the heels of your feet to burn? پنجشنبه 16 شهریور 1396 05:24 ق.ظ
Hello Dear, are you actually visiting this web site regularly, if so
afterward you will definitely take good knowledge.
Can you get taller with yoga? یکشنبه 25 تیر 1396 09:32 ب.ظ
Hey there! Someone in my Myspace group shared this website with us so I came to take a look.
I'm definitely enjoying the information. I'm bookmarking and
will be tweeting this to my followers! Fantastic blog and amazing design and style.
Can you get taller with yoga? یکشنبه 25 تیر 1396 09:29 ب.ظ
Hey there! Someone in my Myspace group shared this website with us so I came to take a look.
I'm definitely enjoying the information. I'm bookmarking and
will be tweeting this to my followers! Fantastic blog and amazing design and style.
foot pain causes جمعه 2 تیر 1396 05:09 ق.ظ
Hey very cool web site!! Guy .. Beautiful .. Wonderful ..
I will bookmark your web site and take the feeds additionally?
I'm happy to search out so many helpful info right here within the post, we want
develop more techniques in this regard, thank you for sharing.

. . . . .
Marcos دوشنبه 18 اردیبهشت 1396 09:19 ب.ظ
Wonderful blog! I found it while searching on Yahoo News.

Do you have any tips on how to get listed in Yahoo News?

I've been trying for a while but I never seem to get there!

Many thanks
BHW پنجشنبه 31 فروردین 1396 07:41 ب.ظ
I know this web site presents quality dependent
articles or reviews and extra stuff, is there any other web
site which gives these stuff in quality?
BHW پنجشنبه 10 فروردین 1396 01:55 ب.ظ
Greetings! Very useful advice in this particular article!
It is the little changes which will make the greatest changes.
Thanks for sharing!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر